الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

94

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

به هر حال فرعون سركشى را به آخرين مرحله رسانده و مستحق دردناكترين عذاب شده و فرمان الهى بايد فرا رسد و او و دستگاه ظلم و فسادش را درهم بكوبد لذا در آيه بعد مىفرمايد : « خداوند او را به عذاب آخرت و دنيا گرفتار ساخت » ( * ( فَأَخَذَه اللَّه نَكالَ الآخِرَةِ وَالأُولى ) * ) ( 1 ) . « نكال » ( بر وزن ضلال ) در اصل به معنى ضعف و ناتوانى و عجز است و لذا در مورد كسى كه از اداى حواله اى خوددارى مىكند مىگويند نكول كرد « نكل » ( بر وزن فكر ) به معنى زنجير سنگين است كه انسان را ضعيف و ناتوان مىسازد و از حركت باز مىدارد و از آنجا كه عذاب الهى نيز مايه ناتوانى است و افراد ديگر را از ارتكاب گناه باز مىدارد به آن نكال گفته شده . تعبير به « نكال الآخرة » اشاره به عذابهاى قيامت است كه دامان فرعون و فرعونيان را مىگيرد و چون در درجه اول اهميت است مقدم دانسته شده و منظور او « اولى » عذاب دنيا است كه دامان فرعون را گرفت و او تمام يارانش را در كام خود در درياى نيل فرو برد . در اينجا تفسير ديگرى براى آيه ذكر شده است و آن اينكه منظور از « الاولى » كلمه نخستين است كه فرعون در مسير طغيان گفت و ادعاى الوهيت كرد ( قصص آيه 38 ) و « الآخرة » اشاره به آخرين كلمه اى است كه او گفت و آن ادعاى ربوبيت اعلى بود خداوند او را به مجازات اين دو ادعاى كفر آميزش در همين دنيا گرفتار ساخت .

--> ( 1 ) « نكال » منصوب بنزع خافض است و در تقدير فاخذه اللَّه بنكال الآخرة بوده اين احتمال نيز وجود دارد كه مفعول مطلق براى اخذ باشد كه به معنى نكل ( فعل ماضى از باب تفعيل ) مىباشد و در معنى چنين است نكل اللَّه به نكال الآخرة .